Φόβος/Φοβία

Κροτοφοβικός σκύλος: Τί κάνω το Πάσχα;

*Ρενάτα Γρυπάρη, Ενεργειακή εκπαιδεύτρια σκύλων (renata@skylosgiaspiti.gr)

Για πολλούς σκύλους –και τους κηδεμόνες τους- το Πάσχα είναι μια δύσκολη περίοδος.

Πρόκειται για τους κροτοφοβικούς σκύλους, εκείνους δηλαδή που εκδηλώνουν φόβο και –ενίοτε και πανικό- στο άκουσμα δυνατών και αναπάντεχων θορύβων, όπως τα βεγγαλικά και οι κροτίδες.

Οι σκύλοι ακούνε πολύ καλύτερα από τους ανθρώπους και είναι ευαίσθητοι τόσο σε υπέρηχους όσο και σε υπόηχους, γι’ αυτό και ορισμένοι γίνονται φοβικοί στους θορύβους (ιδιαίτερα εάν είναι δυνατοί).

Συνήθως η κροτοφοβία είναι ένα πρόβλημα που υπάρχει όλο το χρόνο, αλλά εντείνεται το Πάσχα, λόγω των βεγγαλικών.

Μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία του σκύλου και με διάφορες αντιδράσεις.

Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζουμε ότι αρχικά εκδηλώνεται ως φόβος, που αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, γίνεται φοβία.

Οι αντιδράσεις ενός κροτοφοβικού σκύλου

Ένας κροτοφοβικός σκύλος βρίσκεται σε κατάσταση πανικού, στο άκουσμα δυνατών θορύβων.

Συνήθως έχει ορθάνοιχτα μάτια, χαμηλωμένο κεφάλι, ουρά στα σκέλια, αυτιά τραβηγμένα προς τα πίσω, τρέμει, τρέχει να κρυφτεί, προσπαθεί να πηδήξει πάνω μας για προστασία ή κρύβεται κάτω από έπιπλα ή μέσα σε μικρά δωμάτια, έχει σιελόρροια (του τρέχουν τα σάλια), τρέμουλο και λαχάνιασμα.

Σε σπάνιες περιπτώσεις ενδέχεται να εκδηλώσει επιθετικότητα, κυρίως αν προσπαθήσουμε να τον βγάλουμε από την κρυψώνα του.

Τί μπορώ να κάνω για να βοηθήσω τον σκύλο μου;

Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, με τις οποίες μπορούμε να ελέγξουμε την κροτοφοβία στον σκύλο.

Προς το παρόν, θα ασχοληθούμε με το τί μπορούμε να κάνουμε την περίοδο του Πάσχα, και ιδιαίτερα το βράδυ του Μ. Σαββάτου, αλλά και τις επόμενες ημέρες, που ακούγονται βεγγαλικά.

- Κρατάω τον σκύλο ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ και όχι στο μπαλκόνι ή σε αυλή, γιατί υπάρχει το ενδεχόμενο να πηδήσει (με κίνδυνο να κρεμαστεί εάν είναι δεμένος με λουρί) ή να προσπαθήσει να φύγει για να γλιτώσει, με αποτέλεσμα να πεταχτεί στο δρόμο. Σε καμία περίπτωση, δεν τον παίρνω μαζί μου σε χώρο, όπου θα υπάρξουν ρίψεις βεγγαλικών, ή σε χώρο όπου νιώθει άβολα.

- Αφήνω να παίζει μουσική ή ανοίγω την τηλεόραση πιο δυνατά και κλείνω τα παράθυρα, ώστε να μειωθεί ο θόρυβος από τους κρότους.

- Αφήνω το φως ανοιχτό και κλείνω τα παντζούρια, ώστε να μην τρομάξει με τις λάμψεις.

- Εάν είμαι μαζί του την ώρα που πέφτουν τα βεγγαλικά, δεν αντιδρώ καθόλου. Οι φωνές ενθουσιασμού ή φόβου κάνουν τον φοβικό σκύλο νευρικό. Μπορώ να του λέω πού και πού καθησυχαστικά λόγια, χωρίς ωστόσο υπερβολικές συμπεριφορές.

- Εάν ο σκύλος θέλει να κρυφτεί κάπου, τον αφήνω και σε καμία περίπτωση δεν προσπαθώ να τον τραβήξω από την κρυψώνα του, γιατί έτσι επιτείνω τον άγχος του.

- Υπάρχει και η εναλλακτική λύση των βοτάνων και των ομοιοπαθητικών χαπιών. Γι’ αυτό όμως συμβουλευόμαστε τον κτηνίατρο.

Ο σκύλος μου φοβάται τους άνδρες! Πώς θα το ξεπεράσει;

*Της Ρενάτας Γρυπάρη, Ενεργειακή εκπαιδεύτρια σκύλων (renata@skylosgiaspiti.gr)

Μια από τις πιο συνηθισμένες φοβίες που εκδηλώνει ένας σκύλος (και προβληματίζει ιδιαίτερα κηδεμόνες και εκπαιδευτές) είναι ο φόβος απέναντι... στους άνδρες!

Συνήθως τέτοιες φοβίες που σχετίζονται με τους ανθρώπους συναντώνται σε σκύλους που έζησαν στο δρόμο για μεγάλο χρονικό διάστημα ή σε κουταβάκια που προήλθαν από φοβική αδέσποτη μανούλα.

Τις περισσότερες φορές είναι δηλαδή σύμπτωμα κακοποίησης ή ενός τόσο σοκαριστικού για τους σκύλους βίωμα, που έχουν την τάση να το γενικεύουν και επομένως να νιώθουν φόβο απέναντι σε οποιονδήποτε τους θυμίζει «αυτόν» που τους προκάλεσε το αρχικό σοκ.

Όπως όλες οι φοβίες, έτσι και αυτή θέλει πολύ σοβαρή προσέγγιση των αιτιών της και προσεκτική (και σταδιακή) επίλυσή της, έως ότου ο σκύλος αποκτήσει την αυτοπεποίθηση εκείνη που θα τον βοηθήσει να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα το πρόβλημα.

Ας δούμε όμως ποιοί παράγοντες είναι πιθανό να προκαλέσουν στον σκύλο μια τέτοια φοβία.

Παρόλο που οι συμπεριφοριστές δεν έχουν ακόμα καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το γιατί ένας σκύλος φοβάται περισσότερο τους άνδρες παρά τις γυναίκες, υπάρχουν κάποιες εικασίες που μπορούμε να κάνουμε και που μας δείχνουν το δρόμο προς την επίλυση του προβλήματος.

Ως προς τα αίτια, λοιπόν, αυτά θα μπορούσαν να είναι:

1) Έλλειψη εξοικείωσης: Η απόλυτη απουσία του ανδρικού προτύπου ή η ελλιπής εξοικίωση μαζί του κατά την τρυφερή ηλικία της κοινωνικοποίησης ενός σκύλου, ενδέχεται να οδηγήσει στο φόβο του για το «άγνωστο».

2) Ο ανδρικός σωματότυπος και η ιδιοσυγκρασία: Οι άνδρες είναι πιο μεγαλόσωμοι και έχουν πιο βαριά φωνή από τις γυναίκες. Για έναν σκύλο αυτά μπορεί να λειτουργήσουν ως «απειλές», με αποτέλεσμα ο σκύλος να εκλάβει αυτή την ενέργεια ως αρνητική και να εκδηλώσει φοβία.

3) Ο σκύλος έχει εξοικειωθεί περισσότερο με την «γυναικεία μυρωδιά»: Οι άνδρες και οι γυναίκες ξεχωρίζουν και από τις διαφορετικές μυρωδιές που αναδύουν λόγω ορμονών. Συνήθως τα κουτάβια μεγαλώνουν με την μητέρα τους, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν συνηθίσει περισσότερο να μυρίζουν οιστρογόνα, μια μυρωδιά την οποία συνδέουν με την τροφή (θηλασμός) και κατ’ επέκταση με την ασφάλεια.

4) Η συμπεριφορά απέναντι στον σκύλο: Οι γυναίκες συνηθίζουν να προσεγγίζουν έναν σκύλο με τρόπο πιο άμεσο και μητρικό σε σχέση με τους άνδρες, που συνήθως είναι πιο απόμακροι. Ακόμα και στην περίπτωση που θελήσουν να παίξουν μαζί του, το γεγονός ότι είναι μεγαλόσωμοι σε συνδιασμό με τον ενθουσιασμό που δείχνουν, μπορεί τελικά για τον σκύλο να είναι μια «σοκαριστική εμπειρία».

Ακόμα κι αν δεν ξέρουμε με ακρίβεια για ποιό λόγο ο σκύλος εκδηλώνει αυτή τη φοβία, θα πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουμε πολύ καλά δύο πράγματα, προτού προβούμε στην επίλυση:

- Διευκρινίζουμε απέναντι σε ποιούς άνδρες ο σκύλος μας εκδηλώνει φοβία. Δηλαδή, αν είναι απέναντι σε όλους ή σε άνδρες με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά πάνω τους.

- Παρατηρούμε με ποιόν τρόπο ο σκύλος μας δείχνει φοβία: με κρύψιμο και τάση για φυγή μακριά, με αμηχανία ή με επιθετικότητα.

Πώς δουλεύουμε:

1) Φέρνουμε τον σκύλο μας σε επαφή με το αντικείμενο του φόβου αρχικά από μεγάλη απόσταση, την οποία μειώνουμε σταδιακά όσο ο σκύλος ξεπερνάει τη φοβία του.

ΠΡΟΣΟΧΗ! Προσεγγίζουμε κάθε φορά τον σκύλο όλο και πιο κοντά σε αυτό που φοβάται σταδιακά, χωρίς να ξεπερνάμε τα όρια αντοχής του γιατί τότε απλώς επανερχόμαστε στο αρχικό στάδιο χωρίς καμία πρόοδο, αλλά και χωρίς να προχωράμε υπερβολικά αργά, γιατί έτσι δεν διατηρούμε το ενδιαφέρον του ζωντανό, με αποτέλεσμα η κατάσταση να παραμένει στάσιμη.

2) Προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να συνδέσουμε αυτό που φοβάται με κάτι θετικό.

3) Εκπαιδεύουμε τον σκύλο μας να κοιτάει εμάς με μια εντολή, ώστε να αδιαφορεί για αυτό που του προκαλεί φόβο και να εστιάζει σε εμάς. Εάν έχουμε τραβήξει την προσοχή του, μπορούμε πιο εύκολα και αποτελεσματικά να δουλέψουμε μαζί του.

4) Ελέγχουμε τη δική μας ενέργεια, ώστε να μην μεταδίδουμε τον δικό μας φόβο στον σκύλο.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που θα πρεπει να γνωρίζουμε είναι ότι όσο δύσκολες κι αν είναι και όσο χρονοβόρα κι αν είναι η επίλυσή τους, οι φοβίες είναι περιπτώσεις που επιλύονται και αξίζει να βοηθήσουμε τον σκύλο μας να τις ξεπεράσει.

Άγχος αποχωρισμού: O σκύλος μου φοβάται τη μοναξιά...

Άγχος αποχωρισμού

* Της Ρενάτας Γρυπάρη, Ενεργειακή εκπαιδεύτρια σκύλων (renata@skylosgiaspiti.gr

Οι σκύλοι είναι πολύ κοινωνικοί και δίνουν τα πάντα για να είναι στο πλευρό μας 24 ώρες το 24ωρο.

Κάτι τέτοιο βέβαια είναι αδύνατον...

Υπάρχουν στιγμές που πρέπει να φύγουμε από το σπίτι, χωρίς να μπορούμε να πάρουμε τον σκύλο μαζί μας.

Συνήθως, ο πρώτος αποχωρισμός είναι επώδυνος και για τον κηδεμόνα και για τον σκύλο. Ο πρώτος έχει τύψεις που αφήνει τον σκύλο μόνο του και ο δεύτερος αισθάνεται φόβο, βαρεμάρα και άγχος, που εκδηλώνει με κλάμα, γάβγισμα και ζημιές.

Αυτό λέγεται "άγχος αποχωρισμού".

Υπάρχει λύση; Υπάρχει, αλλά η εκπαίδευση πρέπει να γίνει σταδιακά και να ξεκινήσει ήδη από το σπίτι.

Εάν έχουμε σκεφτεί δηλαδή ότι θα κάτσουμε τις πρώτες ημέρες στο σπίτι για να είμαστε συνέχεια αγκαλιά με το σκυλάκι που φέραμε και ξαφνικά μια ημέρα θα το αποχωριστούμε για 7-8 ώρες (γιατί πρέπει να πάμε και στη δουλειά), τότε έχουμε κάνει το μεγαλύτερο λάθος!

Τί μπορούμε να κάνουμε;

Ξεκινάμε κατευθείαν εκπαίδευση, με απλά βήματα, αλλά συνέπεια για να έχουμε αποτέλεσμα όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.

Πολύτιμη συμβουλή Ι: Το άγχος αποχωρισμού συνδεεται άμεσα με τον βαθμό ανασφάλειας ενός σκύλου.

Εάν δηλαδή ένας σκύλος μας κυνηγά συνέχεια από πίσω στο σπίτι, θέλει να είναι πάντα δίπλα μας και γενικά εκδηλώνει υπερβολική προσκόληση, τότε είναι σχεδόν σίγουρο ότι ο αποχωρισμός από εμάς θα είναι ένα βαρύ πλήγμα για εκείνον.

Αντίθετα, όσο περισσότερη αυτοπεποίθηση έχει ένας σκύλος, τόσο πιο γρήγορα θα ξεπεράσει το άγχος.

Πολύτιμη συμβουλή ΙΙ: Το άγχος αποχωρισμού ενός σκύλου συνδέεται άμεσα με την αυτοπεποίθηση και την ψυχολογία του κηδεμόνα.

Εάν δηλαδή φεύγοντας από το σπίτι, νιώθουμε ράκος που αφήνουμε τον σκύλο μόνο του, τον πνίγουμε στα φιλιά και στις αγκαλιές προτού πούμε το αντίο και όταν γυρνάμε στο σπίτι -πάλι από τις τύψεις μας- αντιδρούμε τόσο υπερβολικά, σαν και τον αφήσαμε ένα μήνα μόνο του, τότε είναι πάλι σχεδόν σίγουρο ότι δεν θα βοηθήσουμε καθόλου τον σκύλο να αποκτήσει την αυτοπεποίηση που χρειάζεται.

Ας περάσουμε όμως στην πράξη...

Όταν είμαι στο σπίτι:

1) Δεν επιτρέπουμε στον σκύλο να μας ακολουθεί παντού: όταν για παράδειγμα μπαίνουμε στην τουαλέτα, αφήνουμε τον σκύλο απ' έξω. Το ίδιο μορούμε να κάνουμε με κάθε δωμάτιο του σπιτιού, κλείνοντας για λίγα δευτερόλεπτα την πόρτα, ώστε ο σκύλος να μην έχει οπτική επαφή μαζί μας. Καλό είναι να ανοίξουμε την πόρτα ΜΟΝΟ όταν ο σκύλος σταματήσει να κλαίει. Εάν όμως δεν μπορούμε να περιμένουμε, τότε ανοίγουμε την πόρτα, αλλά δεν δίνουμε σημασία στον σκύλο.

Έτσι, καταλαβαίνει ότι υπάρχουν στιγμές -ακόμα και μέσα στο σπίτι- που θα πρέπει να μείνει για λίγο χωριστά από τον κηδεμόνα του και ότι αυτό δεν είναι κατ' ανάγκη κάτι τρομερό γιατί μετά από λίγο... ξαναεμφανίζεται!

2) Δεν ασχολούμαστε όλη την ώρα με τον σκύλο: τον παροτρυνουμε να παίζει με τα παιχνίδια του μόνος του, ενώ δεν χρειάζεται να τον ξεσηκώνουμε κάθε φορά που τον βλέπουμε να κάθεται ήσυχα στο κρεβατάκι του...

3) Κάνουμε εικονικές αποχωρίσεις: προσποιούμαστε δηλαδή ότι φεύγουμε από το σπίτι. Ακολουθούμε όλη τη διαδικασία, όπως όταν φεύγουμε κανονικά. Λείπουμε στην αρχή λίγα δευτερόλεπτα και σταδιακά αυξάνουμε το χρόνο που μένουμε εκτός σπιτιού.

Προσπαθούμε να μπούμε στο σπίτι την ώρα που ο σκύλος δεν κλαίει, εάν όμως συνεχίζει, μπαίνουμε χωρίς να δώσουμε καμία σημασία στον σκύλο.

Έτσι καταλαβαίνει ότι το να λείπουμε δεν είναι κάτι φοβερο, γιατί και όταν ήμαστε σπίτι -αφού δεν του δίνουμε σημασία- είναι σαν να λείπουμε!

4) Εκτονώνουμε τον σκύλο μας πριν την έξοδο: Εάν έχουμε χρόνο, μπορούμε να τον πάμε μια μεγάλη βόλτα ή να παίξουμε μαζί του στο σπίτι, ώστε να κουραστεί και να μειωθούν οι αντοχές για ζημιές!

5) Περιορίζουμε τον σκύλο σε ένα χώρο, όπου δεν μπορεί να κάνει ζημιές: αυτός ο χώρος μπορεί να είναι είτε ένα δωμάτιο χωρίς επικίνδυνα αντικείμενα (καλώδια, γυάλινα, αιχμηρά κτλ) είτε το crate.

6) Αφήνουμε λιχουδιές σε διάφορα σημεία ή μια μπάλα λιχουδιών, που θα τον κρατήσουν απασχολημένο για όσο διάστημα λείπουμε και θα καταπολεμήσουν τη βαρεμάρα του.

Τέλος, για να αποφύγουμε το ενδεχόμενο ο σκύλος να συνεχίζει το άγχος αποχωρισμού από... συνήθεια, γνωρίζοντας ότι έτσι θα τραβήξει την -έστω και αρνητική- προσοχή μας, ΔΕΝ ΜΑΛΩΝΟΥΜΕ τον σκύλο σε περίπτωση που έχει κάνει ζημιές.

Πολλοί κηδεμόνες πιστεύουν ότι επειδή όταν μπαίνουν στο σπίτι, ο σκύλος μαζεύεται ή φεύγει φοβισμένος, έχει καταλάβει ότι έχει κάνει κάτι κακό.

Στην ουσία, δεν έχει καταλάβει τίποτα! Απλώς γνωρίζει πολύ καλά -λόγω επανάληψης- ότι όταν θα μπεί στο σπίτι ο κηδεμόνας, θα αρχίσει να φωνάζει και γι' αυτό τρέχει να κρυφτεί κατευθείαν.

Με λίγα λόγια, φοβάται εμάς και την "έκρηξή" μας, χωρίς ποτέ να μπορεί να καταλάβει γιατί η ζημιά που έκανε όσο λείπαμε είναι κάτι τόσο κακό!

Εάν, λοιπόν, δούμε ζημιές, απλώς δεν δίνουμε καμία σημασία στον σκύλο -ούτε χάδια, ούτε φιλιά, ούτε αγκαλιές, ούτε γλυκόλογα-, τον απομονώνουμε για λίγο, μέχρι να συμμαζέψουμε και στη συνέχεια τον απελευθερώνουμε, πάλι όμως χωρίς υπερβολικές εκδηλώσεις αγάπης.

Αυτό θα στοιχίσει περισσότερο στον σκύλο από οποιαδήποτε άλλη τιμωρία...

Κάποιες από τις παραπάνω μεθόδους μπορεί να φαίνονται "σκληρές" λόγω της αδιαφορίας, είναι όμως πολύτιμες, προκειμένου ο σκύλος να μην φοβάται την μοναξιά, να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και να μπορεί να ελέγχει το άγχος του.